Over de windrichting die we vaak het eerst opofferen, en die ons juist het meeste kan brengen
Als ik vrouwen vraag wanneer ze voor het laatste echt plezier hebben gehad, en dan bedoel ik niet vermaak, ontspanning als beloning na hard werken, maar echt, ongecompliceerd, van-binnenuit plezier, dan wordt het vaak stil.
- Soms hoor ik: ‘Vroeger. Toen ik nog tijd had.’
- Soms: ‘Als de kinderen iets leuks doen, vind ik dat ook leuk.’
- Soms gewoon: ‘Ik weet het niet meer.’
Dat laatste is het eerlijkst. En eerlijk: het is ook wat ik zelf soms heb moeten antwoorden.
West als windrichting
In het Levenskompas is West de windrichting van plezier. En echt plezier is geen bijzaak en ook niet wat je jezelf gunt na een lange dag of week werken. Dat is een beloning.
West, ofwel plezier, is een richtingaanwijzer. Plezier laat je voelen of iets klopt. Of je nog in lijn bent met jezelf. Of er ruimte is in je leven, of verkramping. Of je écht leeft, of functioneert.
Plezier is niet het eindpunt van een drukke week. Het is de thermometer die meet of het écht goed met je gaat.
In de Traditionele Chinese Geneeskunde is vreugde de emotie van het Hart. Een gezond Hart heeft ruimte voor vreugde. En dat is niet uitbundig of geforceerd, maar als een zacht, rustig gevoel van: ja, dit is goed. Wanneer de vreugde langdurig afwezig is, ziet de TCM dat als een signaal dat het Hart onder druk staat. En een Hart onder druk heeft consequenties die ver voorbijgaan aan ‘ik ben een beetje moe’.
Hoe ik plezier leerde reguleren als beloning, en de prijs daarvoor betaalde
Ik was eind 40 en min of meer gestopt met dansen. Niet bewust. Het kwam er niet meer van, het paste niet in ons leven. De kinderen, werk, verplichtingen. Dansen en dansfeestjes waren iets van vroeger.
Ik had er nooit over nagedacht. Tot ik op een dag door mijn vriendinnen werd ontvoerd om mijn 50steverjaardag te vieren. En je raad het al, we gingen dansen. Een workshop van een paar uur waarin we met elkaar een dans instudeerden op moderne muziek. Wat heerlijk was het! En wat een lol hadden we allemaal. In de choreografie was voor mij een rol als middelpunt gecreëerd. Ik voelde me totaal vrij en in mijn element. Een vriendin had rode hakken meegenomen voor de eindscene. Op en top genieten
Ik realiseerde hoezeer ik dit had gemist. Ik was zo lang bezig geweest met serieus zijn, verantwoordelijk zijn, presteren, dragen, dat er te weinig ruimte was voor speelsheid, lichtheid. En vanaf dat moment ging ik weer dansen. Soms in de keuken tijdens het koken. Zonder reden. Gewoon omdat het leuk was.
Die avond ging ik naar huis met een gevoel dat ik lang had genegeerd: ik was ergens onderweg iets van mezelf kwijtgeraakt. En dat iets was lichtheid, spelen.
Als je lang genoeg het lichte opoffert voor het zware, vergeet je dat het lichte ook bij je hoort.
Waarom we plezier als eerste opofferen
Omdat het zo makkelijk gaat. Plezier heeft geen deadlines. Het klaagt niet als je het overslaat. Het stuurt geen mail. Het staat niet op je to-do-lijst.
En we zijn opgegroeid met de gedachte dat plezier verdiend moet worden. Eerst werken, dan spelen. Eerst presteren, dan genieten. Eerst zorgen, dan jezelf.
Maar wat als het andersom werkt? Wat als plezier, echt plezier, regelmatig, zonder schuldgevoel, je juist in staat stelt beter te presteren, dieper te zorgen, en langer vol te houden? En als bonus je ook nog eens creatiever maakt….
Het onderzoek wijst die kant op. Vreugde verlaagt cortisol. Het verhoogt oxytocine en serotonine. Het kalmeert het zenuwstelsel. Het voedt het immuunsysteem. Plezier is fysiologisch gezien geen luxe. Het is onderhoud.
Hoe je West terugvindt: leren spelen
“Leren spelen” heb ik geleend van een vriend, een filosoof – al ziet hij het zelf waarschijnlijk anders – en spiegel door de vragen die hij stelt. Plezier maken en spelen is niet zo simpel. “Jouw” West vind je niet terug door een lijst te maken van leuke dingen. Lijsten zijn weer prestaties.
West vind je terug door terug te gaan naar wat je vroeger vanzelf deed. Niet omdat het moest, of omdat het goed voor je was. Maar gewoon, omdat je het leuk vond. Schilderen, zingen, wandelen zonder bestemming, koken zonder recept, lezen tot je vergat hoe laat het was.
En dan: iets klein oppakken. Misschien voor even en zeker niet als nieuw levensprogramma. Gewoon één of een paar keer. En kijken wat het doet.
Plezier maken is als spelen en velen van ons mogen weer leren spelen.
Want plezier werkt als een spier. Als je hem lang niet hebt gebruikt, doet hij het ook niet meer vanzelf. Maar hij is er nog. Hij wacht.
Een eerlijke vraag voor jou
Wanneer heb jij voor het laatst iets gedaan puur omdat je het leuk vond? Niet als beloning. Niet als gezond alternatief voor iets ongezonds. Gewoon: omdat het in je opkwam of omdat je er zin in had?
Als je moet nadenken: dat is de informatie.
West is de windrichting die we het makkelijkst vergeten en wat ons juist het meeste kan brengen.
Jouw volgende stap
West is de windrichting die in mijn trajecten het meest verrassend werkt. Vrouwen die beginnen met ‘ik heb geen plezier meer’ en na een paar weken merken dat er iets ontdooit. Dat er ruimte komt. Dat ze lichter worden, niet omdat het leven anders is geworden, maar omdat zij anders in het leven staan.
Dat is de kracht van West. Klein beginnen. Groot verschil.
Wil jij ontdekken hoe jouw kompas eruitziet, inclusief West? Plan een gratis kennismakingsgesprek. We kijken samen naar alle vier de windrichtingen en waar voor jou de meeste ruimte te winnen is.
